Nog meer zaden en hun zaadverspreiding

October 27, 2018

De schaal op de picknicktafel is leeg! De grote bonte specht (Dendrocopos major) heeft alle hazelnoten meegenomen en ook mijn zak hazelnoten in de kast onder de trap is nu leeg. De koolmezen (Parus major) en de mussen (Passer domesticus) halen de nog overgebleven zaden uit de zonnebloemen in de moestuin - zie foto - en de schreeuwerige Vlaamse gaaien (Garrulus glandarius) zoeken elke dag naar eikels achterin de tuin. Ze zijn er maar druk mee.

Eiken, kastanjes, beuken en hazelaars worden verspreid door dieren die een wintervoorraad aanleggen als eekhoorns en Vlaamse gaai. Andere planten, zoals de klis en kleefkruid, verspreiden hun zaden via de vacht van dieren. Robin, de hond van de buurvrouw - 'n Sheltie, of Shetland sheepdog, zo'n 'Minilassie' met lange haren - zit altijd vol klitten. Er zitten weerhaakjes aan de bloemhoofdjes waarmee ze aan de vacht van dieren of aan je broekspijp blijven hangen. Dat heb je vast wel eens gehad?! De Engelse bijnaam van de plant (Arctium) is 'beggar's button', bedelaarsknoop.

Weer andere planten hebben een zoet aanhangsel aan het zaad, een zogenaamd 'mierenbroodje', zoals viooltjes, bosanemoon en dovenetel. Mieren nemen ze mee naar hun nest en verliezen er onderweg enkele zodat ze het zaad verspreiden.

De klaproos strooit z'n rijpe zaden uit, zoals zout uit een zoutvaatje komt. Er zijn ook planten die hun zaden verspreiden door middel van vruchtjes met een 'schietinrichting'. Peulvruchten, bijvoorbeeld,  schieten vaak met kracht open als ze zijn uitgedroogd. Hun zaden schieten dan weg. Ook de akant of stekelige berenklauw (Acanthus mollis) en springzaad (Impatiens) schieten hun zaden weg, zie filmpje van boswachter Meike: https://twitter.com/meike_vdb/status/658291492709093376.

Sommige planten hebben licht, stofachtig zaad dat heel makkelijk door de wind kan worden meegenomen. Vingerhoedskruid (Digitalis) en toorts (Verbascum), bijvoorbeeld.

Zaden van water- en oeverplanten worden vaak door het water verspreid. De zaden of de vruchten zijn oliehoudend of met gas gevuld, zodat ze lang op het water kunnen drijven. De waterlelie heeft ook nog een drijfvliesje. Handig!

Ook wij mensen verspreiden planten en plantenzaden. Vaak niet eens opzettelijk, via onze kleding of door zand en modder aan onze schoenzolen of (auto)banden. Zo is Weegbree (Plantago) in Amerika terechtgekomen. Toen Columbus Amerika ontdekt had en veel Europeanen daarheen trokken namen ze de zaden mee onder hun schoenzolen. Daar waar ze gingen wonen kwam er opeens weegbree voor. Het kwam op in de voetsporen van de westerlingen...

 

(Bron: Wikipedia; Zaadverspreiding - IVN - Henglo; Springzaad - Plant(en)namen; Exoten - NTR Schooltv)

 

 

 

 

 

 

(Bron: Wikipedia; Zaad - Verspreiding - IVN Hengelo; Groot springzaad (Impatiens noli-tangere) - Plant(en)namen)

Share on Facebook
Share on Twitter
Please reload