Kerstroos

February 6, 2019

Al mag de naam dan suggereren dat de kerstroos rond kerst bloeit, dit klopt niet! Kerstrozen bloeien vroeg in het jaar. Soms al in januari, maar de meest geschikte soorten voor de tuin bloeien eind februari, begin maart.

Ook mijn kerstroos - een echte of witte kerstroos (Helleborus niger) - bloeit nog niet. Er is nog geen knop te zien en het leerachtige, wintergroene blad ziet er niet zo best uit. Vorig jaar bloeide de kerstroos in januari al, met witte bloemen die later, tot mijn grote verbazing, roze werden (zie tuinstukje). De echte kerstroos is vaak wel rond kerst in bloei te koop, maar dan is hij in bloei getrokken om met kerst op z'n mooist te zijn voor de verkoop.

De bloemen van de kerstroos zijn bijzonder. Wat wij aanzien voor bloem is eigenlijk de kelk. Het zijn de kelkblaadjes die kleur dragen, terwijl de eigenlijke bloemblaadjes - de kroonbladen - klein en onopvallend zijn. Als de bloemen zijn uitgebloeid vallen de meeldraden af, maar de kelkbladen blijven nog lang zitten. Ze worden dan groener (en witte kelkbladen roze). Kerstrozen behouden daardoor lang hun sierwaarde. De kroonbladen veranderen in kleine, nectar gevende orgaantjes die insecten aantrekken en zo, vroeg in het jaar, een belangrijke voedselbron vormen. De eerste aardhommels komen er vaak op af.

Er bestaan vijftien verschillende soorten Helleborus. Op 'n paar soorten na komen ze allemaal uit Zuid- en Midden-Europa. De in het wild groeiende kerstrozen hebben groene en soms roze of witte,  komvormige bloemen en zijn echt iets voor verzamelaars.

De meest bekende Helleborus is de echte kerstroos (Helleborus niger), die al eeuwen gekweekt wordt. Deze kerstroos heeft witte bloemen, wintergroen blad en is 20-30cm hoog - zie foto twee, gemaakt na aanschaf in 2017. Soms wordt de naam, Helleborus niger, wel voor het hele geslacht gebruikt, maar dit is niet juist. 

De vele Helleborus kruisingen die verschijnen, zijn meestal nakomelingen van de in Griekenland groeiende Oosterse kerstroos (Helleborus orientalis). Deze soort is de meest kleurrijke onder de kerstrozen, met vrij grote bloemen in prachtige kleuren, wintergroen blad en zo'n 30-50cm hoog - zie foto drie, gemaakt in mijn vorige tuin. Er bestaan wel zo'n tweehonderd cultivars met naam, maar kerstrozen worden vooral op kleur verkocht: wit, roze, roodpurper, rood, zwartpurper, paarsrood en donkerpaars, crémegeel en groen, met allerlei nuances ertussenin. Ook de mate waarin de kelkblaadjes gespikkeld zijn is bij elke variëteit verschillend. 

Een Helleborus die in Nederland in het wild groeit - in Zuid-Limburg, op de Pietersberg - is het stinkend nieskruid (Helleborus foetidus). Het is 'n zeer zeldzame plant die van oorsprong uit Zuid- en West-Europa komt. De plant is wat hoger (40-50cm) en heeft diep ingesneden blad dat wat doet denken aan palmbladeren. De bloemen zijn groen en de bloei valt wat eerder, vanaf december/ januari tot de lente. Het 'stinkend' in de naam komt door de geur die de bloemen afgeven bij aanraking. Een andere inheemse kerstroos is de eveneens zeldzame wrangwortel (Helleborus viridis). Deze werd vroeger wel in de Betuwe gevonden en bloeit ook later in het voorjaar, met één tot twee vrij grote, appelgroene bloemen aan een lange steel.

Voorwaarden voor gezonde kerstrozen in de tuin:

  • geen natte voeten in de winter;

  • beschutte standplaats, niet in de wind;

  • halfschaduw-zon;

  • waterdoorlatende bodem;

  • humusrijke, kalkrijke grond - kalkgift;

  • planten met rust laten als ze eenmaal staan! Ze houden niet van verplanten.

Alle Helleborus soorten zijn giftig, maar zolang niemand ze opeet is er geen vuiltje aan de lucht en kun je ze rustig in de tuin zetten. 

De oosterse kerstroos (Helleborus orientalis) is een makkelijke vaste plant. Het is een prima borderplant, omdat hij jarenlang op dezelfde plaats kan blijven staan en het een van de allereerste planten is die in bloei komt. De kleurrijke bloemen zijn mooi te combineren met allerlei vroegbloeiende bol- en knolgewasjes, en doet het ook goed in een pot (denk om goede drainage). Als de plant het naar haar zin heeft zaait ze zichzelf uit en kruist met andere Helleborussen. Na de bloei eventueel de uitgebloeide bloemen verwijderen (als je niet wilt dat ze zich vermeerderen) en lelijk geworden blad afknippen. Soms krijgt het blad in de herfst zwarte vlekken (bladvlekkenziekte). Snijd in dat geval het blad volledig weg in november. 

Zet kerstrozen niet op een plaats waar al eerder kerstrozen hebben gestaan want ze zijn erg gevoelig voor aaltjes. 

 

(Bron: De Tuinen van Appeltern; TuinSeizoen; VTWonen; Kwekerij Bastin)

 

 

 

 

Share on Facebook
Share on Twitter
Please reload