Moestuin inrichten

Vind jij het ook zo leuk om je eigen groente te kweken in een (stukje) moestuin, of gewoon in een bak op het terras of je balkon? Ook als je maar weinig ruimte hebt kun je, als je je moestuinbak slim inricht, toch een goede opbrengst hebben.

Mijn moestuin is niet zo heel groot. Mijn oudste zoon (fervent moestuinier) zei een keer: 'Als ik daar woonde zou ik de hele tuin omspitten en inrichten als moestuin!'. Maar ik houd ook van de rest van de tuin. En het is me teveel onderhoud. En bovendien: wat moeten we met al die groenten?

Bij het inrichten van de moestuin(bak) gaat het om 'n paar simpele vragen:

Wat wil je eten

Wat vind je lekker? Waar houd je van of juist niet? P. houdt beslist niet van boerenkool, dus dat komt niet in de moestuin. Als ik boerenkool wil eten koop ik het of haal ik 'n maaltje bij de buren (die wél boerenkool in de moestuin hebben).

Kies niet teveel soorten en houd rekening met hoeveel mensen je hiervan gaat eten en of je de gewassen kunt bewaren (of invriezen). Wij zijn maar met z'n tweeën en onze diepvries is klein.

Dit jaar ga ik een aantal aparte groenten uitproberen; paarse wortels, gele courgettes en gekleurde snijbiet.

Hoeveel ruimte heb je

Aardappels en pompoenen hebben veel ruimte nodig maar sla, bijvoorbeeld, kun je altijd wel ergens in een hoekje zaaien of in een plantenbak. Op het balkon kun je goed groenten, kruiden en fruit kweken als het er zonnig is. Tomaten telen kan daar juist handig zijn omdat er op een balkon minder regen valt en het minder waait.

Als je voor het eerst begint met een moestuin is het handig om met een kleine moestuin te beginnen op een zonnige, beschutte plek (Tip: maak de paden niet te smal, min. 60cm. breed, en de bedden niet te breed, max. 120cm. Anders kun je er niet bij en zo hoef je niet in de bedden te staan. Lees hier over, bijvoorbeeld Aanlegtips voor mooie moestuin - Landleven).

Wat ging afgelopen seizoen goed of juist helemaal verkeerd

Leer van je fouten en successen. Ik zaaide in mijn eerste moestuinjaar álle sla tegelijk. Met als gevolg dat we in mei/juni met sla voor een heel regiment zaten! Gelukkig was de sla heerlijk en konden we er veel mensen van laten meegenieten. De radijsjes liet ik te lang staan, zodat deze taai werden en uitdroogden (ze waren eerlijk gezegd niet te eten).

Vorig jaar zaten wij met een gigantisch overschot aan courgettes, dat was een beetje teveel van het goede. Eén plant is voortaan meer dan genoeg.

Flespompoenen en dahlia's zijn hier geen succes (naaktslakken) en we hebben er ook niet echt de ruimte voor. Ook voor aardappels is onze moestuin niet groot genoeg.

Waar zet je wat

Het is handig om elk jaar een moestuinplan te maken waarbij je rekening houdt een aantal zaken. Dat kost even tijd maar het komt je oogst ten goede!

Het is het beste om de rijen groenten en fruit in noord-zuidrichting te zaaien of te planten. Zet lage gewassen aan de zuidkant van je moestuintje (sla, spinazie) en hoge gewassen aan de noordkant.

Sommige groenten verdragen meer schaduw dan andere. Rucola, spinazie, pluksla, (zoete) aardappel, peterselie, bieslook en munt groeien prima in schaduw, met minimaal 3 uur zon per dag.

Snijbiet, kropsla, worteltjes en boerenkool kunnen halfschaduw staan. Ze hebben aan minimaal 4 uur zon genoeg. Erwten, bonen en courgettes hebben veel zon nodig, minimaal 5 uur zon per dag.

Bepaalde combinaties van gewassen geven een betere groei en smaak. Of houden ongedierte op afstand door de geur. Je hebt vast wel eens gehoord dat Afrikaantjes (Tagetes) aaltjes weghouden door hun sterke geur. Met knoflook of ui naast worteltjes houd je de wortelvlieg op afstand. Ook kruiden weren beestjes.

Combinaties van gewassen kunnen ook ongunstig zijn, zoals sla met peterselie. En knoflook of ui naast bonen en kool. Hiervan weet ik nog niet veel af, omdat ik nog maar net kom kijken in de wereld van het moestuinieren! Ik moet het hebben van de boeken of het internet (bijvoorbeeld de website Diana's mooie moestuin).

Vruchtwisseling of wisselteelt vind ik nog steeds een gedoe. Voor als je daar nog nooit van hebt gehoord of niet meer precies weet hoe 't ook al weer zat: vruchtwisseling is dat je ervoor zorgt dat je een gewas dat dit jaar op een bepaalde plek groeit, het jaar erop op een andere plek moet zetten.

Doe je dat niet en dan treden er eerder ziektes en plagen op. Zo kunnen bijvoorbeeld schimmels als knolvoet in de grond overleven en de planten het jaar erop nóg erger aantasten. Of er komen vlugger aaltjes die een soort van bodemmoeheid veroorzaken. Gewassen groeien elk jaar slechter en uiteindelijk kwijnen ze weg.

Met vruchtwisseling maak je het ook de insecten (wortelvlieg) en andere plaagdieren moeilijker om hun favoriete plant te vinden.

Een andere reden om vruchtwisseling toe te passen is de bemesting. Niet alle gewassen hebben dezelfde hoeveelheid mest nodig en door soorten bij elkaar te zetten en die elk jaar op een andere plek te zetten kun je ze de juiste hoeveelheid mest geven.

Sommige soorten groenten (aardappelen en kolen) zijn goed voor de bodemstructuur. Daar hebben andere gewassen die een goede bodemstructuur nodig hebben (worteltjes) weer profijt van.

Deel de gewassen in groepen van dezelfde familie in, die ongeveer dezelfde behoefte hebben qua bemesting:

  1. Aardappelen (Nachtschadefamilie)

  2. Peulvruchten - we eten de peul of de inhoud van de peul (Vlinderbloemigen; erwten, bonen, capucijners, peulen en tuinbonen)

  3. Koolgewas (Kruisbloemigen; bloemkool, boerenkool, broccoli, koolrabi, koolraap, paksoi, raapstelen, radijs, rammenas, rode kool, spitskool, spruitkool, witte kool, Chinese kool)

  4. Bladgroenten - we eten de bladeren (andijvie, bindsla, kropsla, pluksla, ijsbergsla, bleekselderij, mosterdblad, postelein, prei, rucola, snijbiet, spinazie, veldsla)

  5. Vruchtgewas - we eten de vrucht (Komkommerachtigen; augurk, aubergine, courgette, komkommer, mais, meloen, paprika, pompoen, tomaten)

  6. Wortelgewas - we eten de wortel (Schermbloemigen; aardpeer, ui, rode biet, knoflook, knolselderij, knolvenkel, pastinaak, sjalot, winterpeen, worteltjes, witlof, zoete aardappel)

Een handig ezelsbruggetje: Alle Pesticiden Kunnen Beter Vermeden Worden

Gewasgroepen zoals de bladgroenten (sla, postelein, spinazie, etc.) gaan samen in één vak en schuiven elk jaar een vak op. Dus het tweede jaar komen de peulvruchten in de plek van de aardappelen. De koolgewassen op de plek van de peulvruchten, etc. Op deze manier duurt het zes jaar voor de gewassen weer terug komen in het eerste vak (zesjarig schema).

Het is handig als de moestuinvakken even groot zijn. Hoe meer vakken, des te makkelijker wordt het om deze in te delen.

Je kunt ook voor een eenvoudiger indeling kiezen met rouleren. Als je een kleine moestuin hebt kun je bijvoorbeeld de Aardappelen en de Vruchtgewassen weglaten omdat deze veel plaats innemen en voor een vierjarig schema gaan.

Voor de vruchtwisseling/wisselteelt verwijs ik graag naar het internet (bijvoorbeeld Wisselteelt in de moestuin)

Alleen groenten of ook bloemen

Sommige mensen willen alléén groente telen in hun moestuin. Ik houd erg van bloemen en wil ook graag bloemen in de moestuin. Bloemen zijn mooi en staan vrolijk, maar ze trekken ook bestuivende insecten aan en dat is goed voor de moestuin. Bovendien zijn er ook veel eetbare bloemen! Ze zijn niet allemaal even lekker, maar smaken verschillen. Ook houd ik van bloemen plukken. Er bestaan een heleboel soorten die hiervoor geschikt zijn, vooral eenjarigen omdat die langer bloeien. Soms is plukken zelfs gunstig. Bloemen plukken van siererwt of pronkerwt (Lathyrus odoratus) en goudsbloem (Calendula officinalis) geeft juist verlenging van de bloei. En een bosje Lathyrus binnen, in huis ruikt zo lekker!

(Bron: Moesmeisje - Een moestuinplan maken: weinig ruimte, hoge opbrengst; De Boon in de Tuin - Zó maak je een moestuinplan; Zaaikalender.com - Combinatieteelt; Diana's mooie moestuin - Een mooie moestuin beginnen; Mijn keukentuintje - Maak een moestuinplan; Moestuinweetjes - Wisselteelt in de moestuin; Moestuintips van Floor - Groenten in de schaduw - Stadstuinieren)