Schaduwplanten

April 9, 2019

De schutting staat. We hebben er een smalle strook tuin bij, nu een stuk van de coniferenhaag weg is. De strook ligt in diepe schaduw. Dit is vaak zo naast een schutting of hoge, wintergroene, heg of aan de noordkant van huizen of schuren. Op zulke plekken doen veel bloeiende planten het niet, maar gelukkig zijn er genoeg vaste planten die het wel goed doen in zware schaduw. Deze planten hebben vaak groot blad en bescheiden, of zelfs helemaal geen bloemen (varens, coniferen). Een border in diepe schaduw moet het hebben van interessante bladcontrasten. In een echte schaduwtuin laat de zon zich niet meer dan twee uur per dag zien. 

 

Soorten schaduw

  • Lichte schaduw – schaduw onder een bladverliezende boom of -struik. In dit gefilterde licht kunnen nog veel soorten planten groeien;

  • Halfschaduw – plekken met maximaal vier uur volle zon per dag; 

  • Zware schaduw – plaatsen met maximaal twee uur volle zon per dag. Hier komt geen of nauwelijks direct zonlicht, zoals aan de noordkant van een gevel of een hoge schutting. Toch is er voldoende licht aanwezig waardoor een aantal soorten planten hier goed groeien.

Naast de hoeveelheid licht speelt de bodem een grote rol bij de keuze van de planten. Bij droge grond onder bomen en noordmuren willen maar weinig planten groeien. Op deze plekken bereikt nauwelijks  regen de grond en de wortels van de boom onttrekken ook nog eens water uit de bodem. Toch zijn er ook planten die in droge schaduw kunnen groeien, bijvoorbeeld ooievaarsbek, elfenbloem, goudaardbei (Waldsteinia) en gele dovenetel. Droogte kun je bestrijden door de grond te bedekken met een laag van afgevallen blad, compost, schors of houtsnippers. Ook bodembedekkende planten helpen tegen 

uitdrogen.

In vochthoudende grond is de keuze aan schaduwplanten groter.

Schaduwborder naast de schutting ^

 

Schaduwplanten met mooi blad

Bladhoudende planten brengen rust en balans in de border. Ze zijn van het vroege voorjaar tot diep in de herfst decoratief. Een paar voorbeelden: 

  1. Mansoor (Asarum europaeum) - heeft wintergroen, glanzend niervormig blad. Hoogte: 15-20 cm. Prima bodembedekker. Bloeit met onopvallende, bruinrode bloemetjes in april-mei. Is goed winterhard. Groeit in elke tuingrond. A. Splendens heeft schitterend zilverbont blad en bruine onopvallende bloempjes in maart-mei. Wordt wat hoger: 20-30 cm. Voor in humusrijke, goed doorlatende grond;

  2. Varens, zoals wijfjesvaren (Athyrium filix-femina), struisvaren of bekervaren (Matteuccia struthiopteris), zachte naaldvaren (Polystichum setiferum). De wijfjesvaren sterft elke winter af, maar loopt in het voorjaar weer uit. Hoogte: 90-150 cm. Is zeer winterhard en groeit in elke goede tuingrond. Struisvaren is lichtgroen en heeft een trechtervorm. Gemiddelde hoogte: 60-70 cm. Oude bekervarens vormen vaak een stammetje en worden wel 100-150 cm hoog. Sterft 's winters bovengronds af en loopt eind maart weer frisgroen uit. Voor in voedselrijke, licht vochtige grond. Zachte naaldvaren is wintergroen. Wordt ongeveer 70 cm hoog. Voor in normale, humusrijke tuingrond;

  3. Schaduwkruid of pachysandra (Pachysandra terminalis) - heeft glanzend, leerachtig wintergroen blad. De bloeiwijze is wit en onopvallend in maart-april. De grond moet niet te nat zijn. Hoogte: 10-15 cm;

  4. Kaukasisch vergeet-mij-nietje (Brunnera macrophylla) - (zie foto) heeft prachtig groen hartvormig blad. Of zilvergrijs; B. macrophylla 'Jack Frost'. Felblauwe, vergeet-mij-niet-achtige bloemetjes als 'n losse pluim in april-mei. Vormt pollen. Zeer winterhard. Grondsoort: humusrijk. Hoogte: 30-40 cm;

  5. Hartlelie (Hosta) - er bestaat een groot aantal hybriden en cultivars met hosta's in verschillende groottes, met verschillende bladvormen en -kleuren. Wist je dat er ook hosta's zijn die in de volle zon kunnen groeien? Het kleurenpalet van de bladeren is enorm. De bloemen zijn minder opvallend van wit tot lila en paars. Voor in elke goede tuingrond. !Slakken zijn gek op hosta's! Ik houd ze daarom maar in bloempotten. Je kunt ze ook bespuiten met knoflook extract;

  6. Gewone vrouwenmantel (Alchemilla mollis) - doet het overal, met mooi zacht blad. Bloeit in mei-juli met geelgroene bloemen. Hoogte; 30-40 cm. Blad terugknippen als het niet meer mooi is;

  7. Gevlekt longkruid (Pulmonaria officinalis) - heeft mooi groen met wit gevlekt blad en tweekleurige bloempjes (paarsblauw/roze) van maart-mei. Hoogte: 10-30 cm. Als het blad lelijk wordt afknippen; het loopt vanzelf weer uit.

Kaukasisch vergeet-mij-nietje ^

 

Wintergroene bodembedekkende schaduwplanten

  1. Maagdenpalm (Vinca minor, V. major) - wintergroene bodembedekker met paarsblauwe, witte of paarse bloemen. Geeft in de schaduw wat minder bloemen dan in de zon. Voor in vochthoudende grond. Hoogte: 15-20 cm. De groeiwijze van Vinca major is meer opstaand dan die van de kleine maagdenpalm, V. minor (zie foto twee). Vinca major is in alles wat grover: zowel de bloem als het blad. Hoogte: 30-50 cm;

  2. Goud- of gele aardbei (Waldsteinia ternata) - sterk, groenblijvend kruipertje met gele bloempjes. Hoogte: 5-10 cm. Uit de verte doet de plant iets denken aan een aardbeiplant. Kan woekeren!

  3. Schaduwkruid (Pachysandra terminalis) - zie voor beschrijving bij 'Schaduwplanten met mooi blad';

  4. Kruipend zenegroen (Ajuga reptans) - wintergroen blad. Hoogte: 5-10cm. Violetblauwe bloemetjes in mei-juni. Verlangt goed waterdoorlatende grond.

  5. Klimop (Hedera helix, H. colchica, H. hibernica) - wintergroen. De bekende klimplant kan ook als bodembedekker worden toegepast. Er komt vrijwel geen onkruid doorheen. Groeit snel en kan enorm woekeren;

  6. Grote veldbies (Luzula sylvatica) - wintergroen gras, mist de winter niet te streng is. Bloeit in de periode april-juni met onopvallend witte bloempjes. Hoogte: 30-70 cm. Voor in vochthoudende grond;

  7. Zegge (Carex morrowii) - Japanse zegge (zie eerste foto, op de voorgrond). Mooie wintergroen siergras. Hoogte: 30-40 cm. Goede bodembedekker. Winterhard. Bloeit in het voorjaar met goudkleurige pluimen. Zegge vraagt weinig onderhoud;

  8. Japanse kardinaalsmuts of bontbladige kardinaalshoed (Euonymus fortunei) - Prachtige bodembedekker met opvallend bont blad. Wintergroen. Makkelijk te snoeien, kan ook tegen een muur of hekje omhoog groeien. E. fortunei 'Emerald Gold' heeft geelbont blad en wordt 40-50 cm hoog. E. fortunei 'Emerald Gaiety' heeft groenbont blad. Wintergroen. Hoogte: 40-50 cm. Is goed in vorm te snoeien. Jonge planten beschermen bij vorst; als de plant eenmaal goed is aangeslagen dan is dit niet meer nodig;

  9. Bonte gele dovenetel (Lamiastrum galeobdolon ss argentatum) - een ondersoort van de gele dovenetel met bont blad en gele bloemen. Voor in matig vochtig doorlatende grond tot zelfs droge grond. In toom houden, de plant woekert en verovert snel grote oppervlakten. 

Bontbladige kardinaalsmuts (Euonymus fortunei  'Emerald 'n Gold')

 

Schaduwplanten met mooie bloemen

  1. Wolfsmelk (Euphorbia amygdaloides var. robbiae)

  2. Bosanemoon (Anemone nemorosa) - zie foto

  3. Ooievaarsbek (Geranium nodosum, G. Macrorrhizzum, en nog veel meer cultivars)

  4. Schuimbloem (Tiarella cordifolia, T. wherryi)

  5. Akelei (Aquilegia)

  6. Japanse wasbloem (Kirengeshoma palmata)

  7. Oosterse kerstroos (Helleborus orientalis)

  8. Gebroken hartje (Dicentra)

  9. Duizendknoop (Persicaria)

  10. Herfstanemoon of Japanse anemoon (Anemone x hybrida)

  11. Vingerhoedskruid (Digitalis); !Zeer giftig voor mens en dier

  12. Zilverkaars (Actea, voorheen Cimicifuga)

  13. Monnikskap (Aconitum)

  14. Elfenbloem (Epimedium)

  15. Lievevrouwebedstro (Gallium odoratum) - zie foto

  16. Bosaardbei (Fragaria vesca)

  17. Labradorviooltje (Viola labradorica)

  18. Lelietje-van-Dalen (Convallaria majalis)

Mix van lievevrouwebedsto - nog niet in bloei -, bosanemoontjes, daslookblad en wat speenkruid ^

 

Licht in de schaduw

Door planten met lichte bloemkleuren of met bont blad te kiezen kun je de plek laten 'oplichten' in de schaduw. Voor onze smalle schaduwborder naast de schutting koos ik een combinatie van mooie bladplanten (vrouwenmantel, mansoor, wijfjesvaren, schoenlappersplant) en bodembedekkers (zegge, schuimbloem, maagdenpalm - met witte bloemen). Hiertussen zette ik wit- of lichtgekleurde bloeiende vaste planten: herfstanemonen, adderwortel (Persicaria bistorta), bolprimula (Primula denticulata 'Alba'). Ik ben nog op zoek naar o.a. de inheemse wilde bosrank (Clematis vitalba).

 

(Bron: Groei & Bloei jan/feb 2019 - Margareth Hop; Tuinseizoen; Tuinen van Appeltern; Perennial Power; Florum) 

Share on Facebook
Share on Twitter
Please reload