Hosta

April 26, 2019

Hosta's - of hartlelie's - zijn vaste planten die tot de aspergefamilie (Asparagaceae) behoren. Hun oude naam is Funkia. Het zijn prachtige bladplanten. Ik vind ze al mooi als ze net boven de grond zijn met hun puntige 'neuzen'. Of tijdens het ontrollen van het blad (zie foto - zie je de minuscule water- druppels bovenin de bladpunten?). 

Hosta's zijn schaduwplanten die voor 'n accent zorgen in de border of elegant staan in een bloempot.  

Ze staan het liefst in humusrijke, wat vochtige grond op een plaats in de schaduw of halfschaduw. Soorten met lichte bladkleuren (geel of wit) hebben wat meer zon nodig, zoals H. 'Fire and Ice' met stevig, wit blad en groene randen of H. 'Vermont Frost' met bijna wit blad als het doorkomt. Wit/bont blad maakt minder chlorofyl aan en heeft (ochtend) zon nodig.

Een plek onder (hoge) bomen is niet altijd ideaal; in het voorjaar, als er nog geen blad aan de bomen zit, kan er teveel zon zijn en in de zomer juist te weinig. Verder onttrekken bomen verder veel water en meststoffen aan de grond en worden geduchte concurrenten van de hosta's. Geef zo nodig extra water en mest.

Op een uitzondering na houden hosta's niet van wind. Zet ze nooit zonder bescherming op winderige plaatsen.
Hosta's zijn goed te combineren met planten die een verschillende bladstructuur hebben, zoals varens, purperklokje (Heuchera), mansoor (Asarum), spirea (Astilbe), iris, grassen, of zegge (Carex). Ze staan mooi in een groep van dezelfde of juist verschillende soorten maar zijn ook een blikvanger als solitair. Je kunt met hosta's ook harde lijnen in de tuin verzachten (terrasranden, paden, muurtjes, hoeken). Hosta's zijn eenvoudig te vermeerderen door ze te delen. De beste periode om dit te doen is vroeg in het voorjaar, als hun neuzen net boven de grond komen. Elke nieuwe plant moet ten minste één 'neus' hebben.

De bloei van hosta's valt in de zomer, maar de bloemen van hosta's zijn voor de meeste mensen niet van belang.

Het blad ontrolt zich ^ 


Soorten

Men verschilt van mening over het aantal soorten hosta's dat er bestaat: 25-40. Ze komen allemaal uit noordoost Azië. Vanaf 1800 ging men hosta's exporteren. Philipp Franz von Siebold werd hier bekend om. Hij was een van de eerste westerlingen die in Japan westerse medicijnen doceerde en deed onderzoek naar de Japanse flora en fauna. Von Siebold ontdekte vele planten en kweekte daarnaast veel cultivars. Vanuit de Hortus botanicus in Leiden begonnen deze planten (o.a. hosta, hortensia en diverse azalea's) aan hun opmars in Europa. 

H. sieboldiana 'Elegans' is door Von Siebold geïntroduceerd en is een van de bekendste hosta's. Het is een grote plant met gerimpeld, hartvormig, blauwgroen blad van 60-70 cm hoog. 

Andere bekende soorten zijn H. sieboldii, met smal groen blad en een witte rand. Deze komt het meeste in Japan voor en heeft een prachtige bloei. De bloemstengel kan wel 1,5 m hoog worden.

H. nigrescens heeft opstaand blauwgroen blad en wordt 65 cm hoog. H. venusta is een kleine hosta van maximaal 15cm hoog. Het blad kan effen groen, geel, wit of bont zijn.

H. ventricosa heeft hartvormig, wat golvend donkergroen blad. Deze is met H. plantaginea de enige wilde soort die uit China komt.

Vooral door toedoen van de vele Amerikaanse veredelaars bestaan er een honderden, misschien wel duizenden variëteiten. Het internet staat vol met informatie over mooie hosta cultivars (bijvoorbeeld de website van Walters Gardens, waar je een lijst van prijswinnende hosta's met foto vindt. De winnaar voor 2020 is zelfs al bekend: Hosta 'Dancing Queen').

In Arboretum Trompenburg in Rotterdam kun je je vergapen aan hosta's. Het arboretum is houder van de Nationale Hosta Collectie en er staan meer dan 500 verschillende hosta's. Variëteiten zijn overzichtelijk in alfabetische volgorde gerangschikt.

 

Hosta kiezen

Bij het kiezen van een hosta gaan de meeste mensen - ook ik - af op hun gevoel en kiezen uit het aanbod wat ze mooi vinden. Soms met een bepaalde plek in het achterhoofd. Het gaat om het blad, bladkleur en -vorm geven de doorslag. Toch is handig om vooraf wat meer over hosta's te weten zodat je de juiste plant voor de juiste plek kiest. Voor je het weet zet je net als ik een 'reuzenhosta' in een bloempotje...

Denk bij het uitkiezen van een hosta aan:

  • uiteindelijke grootte/-hoogte - is het een kleine-, middelgrote- of grote hosta?

  • standplaats - schaduw of juist zon;

  • kleur - opvallend of juist onopvallend;

  • bladdikte - hoe dikker het blad, hoe minder aantasting door slakken;

  • groeivorm - vaasvormig of met overhangend blad;

  • groeisnelheid - langzaam of snel;

  • prijs - betaalbaar is natuurlijk beter dan prijzig, vooral als je begint met hosta's;

  • de bijzondere naam - Anne, Betty, Big John, Brother Stefan, Carol, Catherine, Julia, June, Karin, Lisa, Little Maddie, Little Willie, Love Pat, St. Paul. Of: Captain Kirk, Champagne Toast, Dark Star, Enterprise, Elvis Lives, The King, Remember Me (zie The Hosta Helper, een alfabetisch gerangschikte lijst van hosta soorten en cultivars). Leuk als kadootje;

  • al of niet geurende bloemen.

Een bekende en een van de meest verkochte hartlelies is H. 'Halcyon' of H. tardiana 'Halcyon' (zie foto)Het is een grote hosta met hartvormig, dik, blauwgroen blad. Een waslaagje op het blad veroorzaakt de mooie blauwe kleur, waardoor de plant erg geliefd is. In de periode juni-augustus verschijnen er klokvormige lila bloemen aan rechte, kale stengels van zo'n 70 cm. Hosta 'Halcyon' pollen kunnen een diameter bereiken van ongeveer één meter, bij een hoogte van 50cm. H. 'Halcyon' heeft de ruimte nodig en een plekje in lichte - tot halfschaduw om haar blauwe kleur te behouden. Mijn 'Halcyon' staat nu nog in een bloempot maar zal spoedig moeten verhuizen naar de border. De hosta is zeer winterhard en is mooi in groepen of als bodembedekking.

Hosta 'Halcyon' ^ 

 

Hosta sieboldiana 'Francis Williams' of H. 'Francis Williams' hoort tot de groep van de zeer grote hosta's met een doorsnede van ongeveer een meter en een hoogte van circa 60-70 cm. Het dikke, gerimpelde blad is hartvormig tot ronde en blauwgroen van kleur met een lichtgele rand (zie foto hieronder). De bloemkleur is lila. De bladranden van deze Hosta kunnen in het najaar verbranden bij een te zonnige standplaats. Geef haar liever een plek met meer schaduw! De hosta is uitstekend winterhard en zowel mooi als solitair als in een groep. Ook past de hosta goed in een Oosterse - of Japanse tuin.

Ook Hosta fortunei 'Aureomarginata' is bontbladig met dik, donkergroen en hartvormig blad met een goudgele rand(zie foto). Bloeit in juli-augustus met violetkleurige bloemen aan lange, opstaande stengels. Deze hosta is goed winterhard en wordt ook vaak toegepast in bostuinen en Japanse tuinen. De hosta is zelfs zeewind tolerant en verdraagt luchtvervuiling redelijk goed.

H. fortunei 'Aureomarginata' en H. 'Francis Williams' ^ 

 

Zowel H. 'Aureomarginata' als de 'Francis Willliams' zijn eigenlijk helemaal niet geschikt om in een bloempot te houden omdat ze te groot worden! Ik had een kleine cultivar of zelfs mini-hosta moeten nemen. Voorbeelden van kleine cultivars: H.'Blue Cadet' met dik, gerimpeld, blauw blad, H. 'Abby' (groen blad met gele rand. Snelle groeier) of H. 'Ginko Graig' (groen blad met witte rand).

Mini hosta's met een maximale hoogte van 15-18 cm, kunnen goed in troggen, bakken en schalen. Voorbeelden: H. 'Lakeside Elfin Fire', H. 'Pandora’s Box' (klein rond wit blad met groene rand). 

Zorg altijd voor een goede drainage, dus leg bloempotscherven of grit onderin de pot en maak (extra) gaten in de bak. Eventueel kun je wat grof zand door de potgrond mengen zodat de bodem het water goed doorlaat.

Geef bij warm weer dagelijks water, maar geef nooit water op het blad, zodat er geen verkleuring ontstaat door de kalk in het water. Zorg voor een regelmatige mestgift. Handig is een traag werkende meststof. 

Het is tijd om de mini-hosta te delen als de neuzen tegen de rand groeien of als de bladeren kleiner worden of er wat misvormd uitzien. De juiste tijd hiervoor is het vroege voorjaar, als de neuzen net zijn doorgekomen.

 

Hosta's met geurende bloemen

H. 'Royal Standard' komt het meeste voor en heeft sterk geurende, witte bloemen. H. 'Fragrant Blue' is heel blauw met geurende lila bloemen; H. 'Invincible' heeft glanzend groen blad en ook lila geurende bloemen. 

De Hosta’s uit de H. 'Fragrant Bouquet'-reeks zijn de kleurrijkste uit het geurende assortiment! Ze hebben allemaal licht lila bloemen en hebben de meest fantastische namen. Voorbeelden: H. 'Fragrant Bouquet', H. 'Fragrant Dream', H. 'Guacomole', H. 'Stained Glass', H. 'Fried Green Tomatoes', H. 'Fried Bananas', H. 'Miss Saigon'.

Geurende hosta's trekken ook nog eens bijen en vlinders aan.

 

Slakken bestrijding

In m'n vorige tuin begon ik hosta's in bloempotten te houden om te voorkomen dat ze werden aangevreten (kaalgevreten) door de slakken. Bovendien komen hosta's goed tot hun recht in een pot. Een aanrader, want in pot zijn de hosta's lastiger te bereiken door de slakken. Huisjesslakken zijn wat minder schadelijk dan naaktslakken. 

Hosta soorten met dik blad, waaronder veel blauwe hosta's, zoals H. 'Elegans', zijn voor slakken minder aantrekkelijk want hun blad is lastiger te kauwen dan dat van soorten met dun blad. Andere soorten met dik blad zijn H. 'Karin' (donkergroen blad met crémewitte rand), H, 'Second Wind' (stevig donkergroen blad, een van de beste groene hosta's), H. 'Lady Isobel Barnett' (groot rond, groen blad met lichtgele rand, goede groeier).

Vaasvormig uitgroeiende hosta's worden minder snel gegeten dan hangende hosta's omdat ze minder makkelijker te bereiken zijn. 

 

Remedies om slakken te bestrijden:

  1. Ga 's avonds of net voor zonsopgang op patrouille, vang slakken (plastic zakje om je hand) en deporteer ze. Breng ze minimaal 30 m verder weg;

  2. Maak je tuin aantrekkelijk voor de natuurlijke vijanden van slakken (vogels, egels, kikkers, padden, spitsmuizen etc.);

  3. Plaats biervallen. Graaf een kommetje of lege yoghurtbeker tot de rand in en vul deze met goedkoop bier (max. 4 cm). Elke 2-3 dagen legen. Als een je op een bepaalde plek niks vangt een andere plek kiezen. Slakken weggooien kan gewoon in de tuin; de vogels, egels eten ze op;  

  4. In sommige tuincentra kun je nematoden (aaltjes) kopen die op de slakken parasiteren. Gebruiken van april tot september;

  5. Strooi gravel of scherp grit rond de planten. Hoe fijner hoe beter. Of maak een barriére met gebroken eierschalen, schelpen of houtsnippers. Ook koffiedik rond de plant strooien helpt; de caffeïne erin doodt de slak uiteindelijk;

  6. Geef alleen 's ochtends water, zodat de planten en de grond eromheen droog is als de slakken in de avond te voorschijn komen. Lok de slakken met karton; ze vinden eronder een schuilplaats;

  7. Smeer de rand van de pot in met vaseline of wikkel er koper tape omheen (relatief duur en mijn ervaring is hier in de tuin dat het niet afdoende helpt);

  8. Strooi korrels van geperste schapenwol rond de hosta's. Samen met zand veroorzaken ze irritatie aan het slijm van slakken. Het schijnt goed te helpen (zie de site sluggone);

  9. De Nederlandse Hosta Vereniging (NHV) raadt aan hosta's om de twee tot drie weken te bespuiten met water met een knoflookextract, een remedie die men o.a. ook in Engeland vaak gebruikt.

(Bron: Wikipedia; Kwekerijen Nederland; Open Tuin Op de Haar; Hostafolie; De Tuinen van Appeltern; InfoNu - Huis en Tuin; Sue Proctor Plants; Sluggone)

Share on Facebook
Share on Twitter
Please reload