Wilde bosrank

April 30, 2019

Tegen de schutting, bij de schaduwborder, wilde ik persé een wilde bosrank hebben. De wilde bosrank, ook wel bosclematis of bosdruif (Clematis vitalba) genoemd, is een van de weinige inheemse klimplanten met lange, liaanachtige stengels. Ken je 'm?! Misschien dat je 'm wel eens hebt gezien in Zuid-Limburg of in Wallonië, België. Daar is de wilde bosrank vrij algemeen en ook in het oostelijk rivierengebied kun je 'm vinden, al is hij daar minder algemeen.

Bij de tuincentra hier vond er geen, maar I., een goede vriendin van mij die ook gek is op tuinieren, wist er eentje voor me op de kop te tikken bij een kwekerij bij haar in de buurt.

De naam komt van het Griekse woord 'clema', dat rankende plant betekent. 'Vitalba' is afgeleid van de Latijnse woorden 'vitis' en 'alba', respectievelijk 'wijnstok' en 'witte'. Heel toepasselijk is de Engelse naam: 'Old Man's Beard'. De zilverachtige zaadpluizen lijken inderdaad op baarden van oude mannen. Maar ook de naam 'Travellers Joy' is raak, omdat de wollige pluizen er zo aantrekkelijk uitzien, vooral als de zon erop schijnt. 

In de periode juli-augustus krijgt de bosrank talloze roomwitte bloemen die lekker ruiken, vooral op plaatsen met wat meer licht. Tot laat in de herfst en winter, als de bomen en struiken al lang kaal zijn, sieren de mooie zaadpluizen de bosrank. Dit was één van de redenen dat ik 'm wilde hebben. Ook de witte bloeiwijze, de snelle groei en het verdragen van wat meer schaduw maakten dat ik de wilde bosrank bij de schutting wilde planten. Ik hoop dat hij 'm, samen met de klimop (Hedera) en de kamperfoelie (Lonicera) gauw heeft bedekt.

 

Plaag

De bosrank is de sterkste groeier van alle clematissoorten. De stengels schijnen elk jaar 3-6 m alle kanten op te groeien en de bosrank klimt moeiteloos in hoge bomen. De plant heeft geen hechtwortels, zoals de klimop, en heeft een frame (stammen, takken, hoog hek, schuur, onze schutting...) nodig om zich voort te slingeren. De de bosrank kan wel een hoogte van 30 m bereiken.

In het wild vind je de bosrank vooral aan bosranden en in houtwallen, in voedselarme tot ietwat voedselrijke, vochtige tot droge, liefst kalkrijke grond. Het sap in de plant is licht giftig. 

Maar de snelle groei van de bosrank heeft zijn keerzijde, zo blijkt na het lezen van diverse artikelen op het internet. De bosrank is een enorme woekeraar en staat in Nieuw-Zeeland zelfs te boek als een schadelijk gewas. De plant is niet inheems in Nieuw-Zeeland en werd ooit door Engelse kolonisten ingevoerd. Nu heeft de bosrank zich zo verspreid in de bossen dat er sprake is van een ernstige plaag. De bosrank vormt nu de grootste bedreiging van het inheemse bos (Atkinson 1984) in Nieuw-Zeeland. De bosrank heeft:

  • talrijke uitlopers;

  • een enorme groeisnelheid en kan zeer grote afstanden vanaf zijn groeipunt bestrijken;

  • het vermogen tot hergroei van afknipte stukken stengel;

  • stengels die aanvankelijk buigzaam zijn (1-2 jaar oud), maar bij het ouder worden verhouten en wel 6-7cm in doorsnee bereiken. De naam 'heggenwurger' zegt genoeg;

  • veel zaadpluizen die gemakkelijk door de wind worden verspreid;

In de Almeerderhout ging het fout (dat rijmt ook nog). De bosrank die daar in 1974 was aangeplant, ter verrijking van de bosvegetatie, groeide uit tot een ware plaag in 1986. De groeiomstandigheden waren uitstekend, en de jonge aanplant werd door de bosrank verstikt. Chemische bestrijding was helaas noodzakelijk om de opstanden te redden en om verdere verspreiding van de bosrank te voorkomen.

Voor mij nu de vraag: wil ik, nu ik weet hoe woest de bosrank kan groeien, de bosrank nog wel hebben voor bij de schutting?!

Ik bel I. Zij denkt dat het zo'n vaart niet zal lopen. Zij had in haar vorige tuin een bosrank en die was vrij gemakkelijk in te tomen door te regelmatig te snoeien. En omdat wij hier geen kalkrijke, basische grond hebben, maar juist op zure grond zitten, zal de bosrank, zo denkt zij, het nooit zo goed doen als daar bij Almere of in Zuid-Limburg op de löss (kalkhoudend).

Naast de grondsoort zijn ook het beschikbaar aantal kubieke meters voor de wortels (bewortelbaar volume) en de hoeveelheid licht bepalend voor de groeisnelheid.

 

Beheerplan

De bosrank heeft de ruimte nodig in de tuin. Bij de schutting is het niet de juiste (klim)plant op de juiste plek. Een Clematis 'montana' zou een betere keuze geweest zijn. Had ik me vooraf maar wat meer verdiept in de Clematis vitalba. Een gewaarschuwd mens...

Ik ga, net als I. deed, de groei van de bosrank beheersen zodat de plant niet z'n gang kan gaan. Allereerst haal ik de stengels, die ik achter het betongaas langs vlocht, terug. De stengels mogen alleen tegen het gaas aangroeien en er niet achterlangs gaan slingeren, zodat oudere, verhoute stengels de schutting straks niet kunnen 'kraken'. Gelukkig kan ik de ranken goed in de gaten houden vlakbij het terras. Als de bosrank te hoog wordt snoei ik 'm gewoon af en hoef dan niet bang te zijn dat hij niet meer uitloopt.

Voor de zaadpluizen ben ik slechts een beetje bezorgd. Omdat er veel schaduw valt aan onze kant van de schutting zal de bosrank minder bloemen krijgen. En mochten er elders in de tuin jonge bosrankjes opkomen, dan kan ik die mooi bij de (bijna) dode coniferen en hoge, kale laurierkers achterin de tuin planten. Want daar kan de bosrank wél z'n gang gaan.

 

(Bron: Flora van Nederland; VTWonen; Stem der bomen; WUR E-depot - Problemen met de bosrank in de Almeerderhout, J. B. van der Pas, J. Daling en J. Meems; Trouw - Woekerende ranken in een minibos, Koos Dijksterhuis, 2016)

Wilde bosrank, net geplant ^

 

 

  

 

Share on Facebook
Share on Twitter
Please reload