Tomaten in de tuin

June 17, 2019

Zelf geteelde tomaten (Solanum lycopersicum) smaken verrukkelijk! Veel lekkerder dan tomaten uit de supermarkt. Weet je dat tomaten telen helemaal niet zo moeilijk is?! Jij kunt het ook, zeker met wat tips. Koop een tomatenplant met bloemtrossen en begin alsnog of doe dat volgend jaar?!

Tomaten in een kas telen is de beste en de gemakkelijkste manier om een goede oogst te krijgen. Daar staan ze droog en warm en dat is waar tomaten behoefte aan hebben. 

Maar, je kunt tomaten ook buiten in de tuin telen. Kies wel een ras dat duidelijk wordt aanbevolen voor de buitenteelt. Rassen die perfect zijn onder glas zijn meestal een grote teleurstelling.

 

Tomaten voor buiten
Tomatenrassen die geschikt zijn voor buitenteelt zijn vroege rassen, met minder dan 70-75 dagen teeltduur. Hoe sneller ze vruchten krijgen, hoe meer kans er is op een goede oogst in ons seizoen. Er zijn honderden verschillende tomatenvariëteiten, in allerlei kleuren, vormen en smaken. Er zijn hartige en zoete tomaten, voor verschillende toepassingen. Het is maar net wat je lekker vindt: rauw; door de sla, op het brood, gebakken, gestoofd, gekookt, ingemaakt, in soep, voor sauzen, in chutney.

Bij de keuze van tomaten kan dit lijstje je helpen:

  1. type tomaat: stamtomaat; struiktomaat, semi-struikvorm (lage stamtomaat met neiging tot struikvorm) of dwergtomaat (uiterst geschikt voor in potten);

  2. kleur,

  3. grootte/vorm;

  4. smaak;

  5. textuur;

  6. mate van resistentie tegen virussen en schimmels (met name Phytophtora).

Naast kleur, grootte en smaak is het van belang dat de tomatenplanten zijn opgewassen zijn tegen regen en ziekte. Vaak zijn oude rassen uit koude gebieden als Tsjechië en Rusland heel geschikt. Deze rassen hebben al bewezen beter bestand te zijn tegen slechte weersomstandigheden. Er zijn er veel van (Azoychka, Black Russian, Czech's Bush, Early Siberian/Sibirsky Skorospeliy, Malakhitovaya Shkatulka, Polar Star, Siberian, Siberian Golden Pear, Siberian Golden Egg, Sub Arctic Cherry, Wonderlight/Tsjudo Swjeta). 

Op Engelse websites vond ik een aantal rassen en cultivars die het goed doen in Engeland en Schotland: Black Russian, Crismson Crush, Gardeners Delight, Moneymaker, Red AlertSan Marzano, Sungold, Tiny Tim - zie ook Popular Outdoor Tomato Varieties (gardenfocused - David Marks).

Je kunt tomaten binnen voorzaaien tussen eind maart en half april, op een warme vensterbank, of later als plantje kopen. Zet de tomaten na half mei (IJsheiligen) buiten, op het zonnigste plekje dat je in de tuin kunt vinden, in vruchtbare, goed bemeste grond. Liefst ook beschut. 

Je kunt tomaten ook in potten telen. Dat heeft zelfs voordelen: 

  • het vraagt minder ruimte; 

  • de grond warmt sneller op;

  • je kunt ze bij regen of veel wind tijdelijk beschut of onder een afdakje zetten;

  • het is makkelijker de juiste grond en voeding te geven.

Gebruik grote potten. Tomaten maken lange, vooral breed uitgroeiende wortels. Grote stamtomaten hebben vanzelfsprekend een grotere en ook bredere pot nodig dan kleine dwergtomaten. Vul de potten met potgrond. Je kunt er ook meteen wat mestkorrels doorheen doen; in normale potgrond zijn de voedingsstoffen na een week of vijf al op. Dit kun je zien als de onderste bladeren geel beginnen te worden. Je kunt ze dan ook wekelijks vloeibare mest geven week. Dit gaat heel gemakkelijk, gewoon een scheutje door het gietwater.  

Tomaten groeien hard! Stamtomaten (grootste groep) hebben een lange, stevige stok nodig om ervoor te zorgen dat ze overeind blijven. Bind ze met de stengels aan de stok vast.

Ik gebruik bamboestokken om mijn tomatenplanten te steunen ^ 

De 'tijgertomaat' (Tomaat 'Tigerella')krijgt z'n eerste streepjes ^

Tomaten hebben minimaal 6 uur zon per dag nodig ^

 

Dieven, schimmels en verdere verzorging

Tomatenplanten maken veel zijscheuten. Voordat je het weet groeien ze uit tot een grote struik met weinig of geen vruchten en een wirwar aan stengels en blad. Daarom moet je de zijscheuten er regelmatig uitbreken, zo'n beetje elke week. Dit heet dieven (zie foto hieronder) en dit moet bij alle stamtomaten. Dieven doe je als de scheuten jong zijn. Als je te lang wacht zijn de stengels dik en veroorzaakt wegbreken grotere wonden met meer kans op infectie. Sommige mensen stippen de wondjes met basaltmeel aan (lavagesteente in poedervorm). Dit werkt als een natuurlijke 'pleister', zodat schimmels en virussen geen kans maken.

Bij struiktomaten en dwergtomaten (tomaten die niet hoger worden dan 20-40 cm) is dieven niet nodig.

Zorg dat de grond altijd vochtig is maar nooit kletsnat. Tomaten zijn waterslurpers. De grond mag nooit uitdrogen. 

Voor een goede luchtcirculatie kun je de onderste bladeren weghalen. Laat de bovenste bladeren zitten. Als tomaten teveel verscholen hangen onder het blad kun je 'n enkel blad weghalen omdat de vruchten anders niet goed kunnen rijpen. Laat altijd voldoende blad zitten, het blad beschermt ook tegen felle zon. Bovendien herstelt de plant slecht als je teveel blad weghaalt.

Tomaten zijn erg gevoelig voor schimmels, met name Phytophtora (Phytophtora infestans), die ook aardappels kan aantasten. Vooral als de zomer koud en nat is en de planten niet goed groeien kan Phytophtora makkelijk optreden. De schimmel verspreidt zich door de lucht en is zeer besmettelijk. Tomaten en aardappelen kunnen elkaar ermee besmetten. Ze zijn immers familie van elkaar! Er zijn al variëteiten op de markt die een hoge resistentie van Phytophtora bezitten. Een afdakje beschermt tegen regen en vergroot de kans op gezonde planten en een goede oogst. Nat blad is uiterst vatbaar voor Phytophtora en andere schimmels. 

Een tomatenplant kan erg groot worden en blijft heel de zomer groeien en tomaten produceren. De laatste tomaten zullen niet meer rijp worden in ons klimaat. Het beste kun je deze laat gevormde tros bloemen/beginnende vruchtjes eraf knippen (ongeveer na een tros of  5 á 6), zodat de energie naar de andere tomaten gaat. 

Net als bij de aardappel zijn alle delen van de tomantenplant giftig (solanine), behalve rijpe vruchten.

Dieven 

 

Van mijn fouten leren

Dit jaar is pas het tweede jaar dat ik buiten tomaten opkweek. De eerste keer (nu twee jaar geleden) begon ik met cherry tomaatjes. Ik weet niet eens of het een geschikt 'buitenras' was. De oogst was minimaal (slechts enkele tomaten). Dit is wat ik verkeerd deed:

  • de plek was weliswaar zonnig maar er stond teveel wind;

  • de potten waren te klein. Ze hadden te weinig voeding en ruimte;

  • de (bijna) rijpe, rode tomaten gingen barsten. Dit komt door de vochthuishouding van de plant. Het gebeurt vooral bij hevige regenval of als je teveel water ineens geeft.

Ik ben benieuwd naar mijn tomatenoogst van dit seizoen! Achter het huis heb ik drie tomatenplanten (stamtomaten) van het ras 'Tigerella' (Solanum lycopersicum 'Tigerella'). Dat is een vroege, middelgrote tomaat. In het vroege voorjaar heb ik de planten uit zaad - uit de 'Funky Veg kit', die ik van P. kreeg voor Kerstmis - opgekweekt. 'Tigerella' is een tweekleurige, ronde tomatenvariëteit met grappige streepjes, net een tijgervel. Maar dan oranjerood met gele strepen. De smaak is zoet en de tomaat is heel geschikt voor in salades. De 'Tigerella' is een oud ras uit Engeland dat zelfs in koele zomers een hoge opbrengst schijnt te geven (3-4 kg). Het ras is goed resistent tegen ziekten.

Of de 'Tigerella' een goede tomaat is om buiten in potten te telen vraag ik mij af. Uit informatie die ik op verschillende websites vond blijkt het meer een tomaat voor in de volle grond of in een kas. 

Wat me echter het vooral zorgen baart is het aantal vruchten. Zijn de bloemen die erin zitten eigenlijk wel bevrucht (geen bevruchting, geen tomaat)? Of heb ik misschien met de zijscheuten de bloemtrossen eruit gebroken (verkeerd gedieft)? Is tomaten buiten telen wel zo makkelijk?

Volgend jaar probeer ik in ieder geval een andere variëteit, een smakelijke dwergtomaat of zo, die je niet hoeft te dieven en die uiterst geschikt is om in potten te telen...

 

(Bron: Natuurinformatie; Diana's mooie moestuin; Moois van me; RHS; gardenfocused - David Marks) 

Share on Facebook
Share on Twitter
Please reload