Prairiebeplanting

September 27, 2019

Ik zie het al helemaal voor me: een schitterende prairieborder, opzij van de oprit. Eerst wil ik kijken of de planten het hier wel doen. Want prairiebeplanting heeft veel zon nodig en dat is hier niet helemaal het geval. Daarnaast moet de grond goed doorlatend zijn en door de jaren heen is er op deze plek flink wat puin (stenen) in de grond weggewerkt en veel 'prairieplanten' wortelen diep.

Waar ik ook nog wat mee zit is de wind. Die kan hier, vooral 's winters, snijdend en guur zijn. De wind komt vanuit de 'tochtsluis' tussen onze garage en het huis van de buren. Gelukkig zijn prairieplanten erg winterhard.

Bij wijze van test heb ik er een aantal planten gepoot. In elk plantgat deed ik wat extra potgrond om de planten een zo goed mogelijke start te geven. Dat zou eigenlijk niet hoeven, want de planten zijn juist gekozen om in deze bodem en op deze plek te groeien, maar toch.

 

Wat is een prairieborder

Een prairieborder is al jaren helemaal 'in' en bestaat uit een combinatie van allerlei kleurrijke sterke vaste planten en siergrassen. Dit ziet er heel weelderig en natuurlijk uit. De vegetatie van de Noord-Amerikaanse prairies is de inspiratie (denk aan The Great Plains, een van de bekendste prairiegebieden ten oosten van de Rocky Mountains),

De planten komen in de hele prairieborder of -tuin terug in verschillende plantcombinaties. Veel prairieplanten zijn bekende vaste tuinplanten. Ze zijn goed winterhard want ze komen van nature voor in gebieden met een landklimaat (hete zomers en strenge winters). De meeste planten bloeien lang, tot diep in het najaar.

Prairiebeplanting ziet er niet alleen in de zomer mooi uit maar is in alle jaargetijden een lust voor het oog. In de winter is een prairibonder bijzonder fraai vanwege de mooie plantsilhouetten en de verschillende zaden, dorre bloemhoofdjes en grassen in allerlei bruin- en geeltinten die de tuin iets speciaals geven. Vooral met een laagje rijp erop kan het er betoverend uitzien.

Een prairieborder is ook heel aantrekkelijk voor dieren. Er komen allerlei insecten op af en die vormen weer vogelvoer. In de herfst worden de zaden gegeten.

 

Prairieborder aanleggen

Alhoewel prairiebeplanting vooral op grote stukken goed tot z'n recht komt is het ook geschikt voor kleine tuinen. Maar het aanleggen van een prairieborder is niet makkelijk. Het is handig als je er eerst wat over leest, op het internet (zie bijvoorbeeld: Eigen prairieborder - Lianne's siergrassen, prairieborder.nl. Ook de site van de RHS - Prairie planting: creation and maintenance vind ik persoonlijk erg goed. Maar je moet er wel Engels voor kunnen), in tuintijdschriften of -boeken (Ontwerpen met planten - Piet Oudolf en Noel Kingsbury). Het filmpje 'Five Seasons: The gardens of Piet Oudolf'is ook een aanrader. 

Hoe doe je dat nou precies, een prairieborder aanleggen?

  • Kies een plek in de volle zon met goed doorlatende grond. Voor tuinen of borders op het noorden is prairiebeplanting niet mogelijk. Er moet minstens een halve dag zon komen;

  • Prairiebeplanting heeft goed doorlatende grond nodig. Zware kleigrond kun je wat lichter en beter doorlaatbaar maken door er wat zand en compost doorheen te werken;

  • In een prairieborder horen geen bomen thuis, competitie met boomwortels moet vermeden worden. Struiken als accent gebruiken kan wel;

  • Volgens de RHS is de beste tijd om een prairieborder aan te leggen de maand maart. September kan ook, maar dat, aldus de RHS, is met name voor de grassen minder gunstig;

  • Voor je gaat planten moet de grond goed onkruidvrij gemaakt zijn;

  • In principe bouw je de border op van hoog naar laag. Wijk hier af en toe van af, dat maakt het speels;

  • Bemesten hoeft niet;

  • Zet de planten dichter op elkaar dan je in een 'gewone' border zou doen;

  • Kies planten die van dezelfde klimaat- en grondcondities houden;

  • Combineer bloeiende vaste planten met siergrassen. Varieer met plantstructuren, -kleuren en bloemvormen (rond, aren, plat, transparant', etc.). Tip: zet alle planten voor de border of tuin op de grond uit en verplaats ze net zolang tot alles naar je zin is;

  • Maak voor in kleine stukken border groepjes van tenminste 5 planten. Zet ze niet in blokken maar in wat lossere, informele vormen bij elkaar. Zo ziet het er wat natuurlijker uit;

  • Herhaal deze groepjes van combinaties om samenhang en ritme in de border te krijgen;

  • Gebruik voor grotere stukken de 'matrix' techniek van Piet Oudolf. Hierbij komt het erop neer dat je grote groepen planten als achtergrond gebruikt om voor verbinding te zorgen (vaak is dit een gras). Hier tussenin komen groepjes van sterke, bloeiende planten die interessant zijn wat betreft kleur en structuur. Tot slot 'strooi' je hier andere planten doorheen met een wat neutrale uitstraling (bijvoorbeeld toortsen, Verbascum); 

  • Maak gebruik van tegenlicht, zodat grassen en 'transparante' planten als ijzerhard (Verbena bonariensis) goed tot hun recht komen. Bij eilandborders werkt dit goed;

  • Gebruik niet alleen vaste planten en grassen maar denk ook aan een- en tweejarigen en bollen;

  • Kies planten die het hele jaar door aantrekkelijk zijn en plan in lagen. Begin met lage lentebloeiers, dan met een mix aan hogere vaste planten en daarna met planten die tot ver in de de herfst bloeien;

  • Strooi tenslotte een laag mulch tussen de planten (boomschors, gravel, etc.), zo'n 7-8 cm dik;

  • Geef de eerste groeiseizoenen tenminste 2 x per week flink water;

  • Knip in het voorjaar de planten af en laat de resten als mulch liggen. Grote delen kun je versnipperen;

  • Haal vooral het eerste jaar onkruid direct weg!

Ik wil eerst uittesten of prairieplanten het hier wel doen. Omdat ik de planten die ik van I. voor mijn verjaardag kreeg: zomerasters (Kalimeris incisa 'Blue Star'), ijzerkruid (Vernonica crinata 'Mammuth) zo snel mogelijk in de grond wilde zetten plantte ik zolang in het gras, zonder de grond goed onkruidvrij te maken. Dat komt later wel, dacht ik. Ook het zwenkgras, (Festuca mairei), dat ik in een pot had staan, kreeg een plekje opzij van de oprit.

Later plantte P. voor mij de grassen ernaast, die ik van mijn zonen en schoondochter kreeg: lampenpoetsers-gras, (Pennisetum alopecuroides 'Hameln'), prachtriet (Miscanthus sinensis 'Kleiner Silberspinne') en ook de brem (Cytisus xpraecox 'Allgold') en de liguster (Ligustrum ovalifolium). De laatste twee fungeren als accent in de eventueel later op te zetten prairieborder. De bijen zijn er dol op. 

Nog even over ijzerkruid (zie foto). Ken je dat? De V. crinata 'Mammuth' is een selectie van Piet Oudolf. Het is een schitterende, lilapaars/donkerrood bloeiende plant (september tot november) die tot 200 cm hoog wordt! De plant is vrij onbekend voor op een plek achterin de border. De stevige planten hebben wel even de tijd nodig om op gang te komen. Maar dan heb je ook een blikvanger.

Nu is het afwachten of de planten goed zullen aanslaan. Als ze het hier doen begin ik volgend jaar waarschijnlijk helemaal opnieuw met het aanleggen van een prairieborder.

 

Voor- en nadelen

Prairieplanten kunnen heel goed tegen droogte, want ze wortelen diep. Dat is handig, gezien het veranderende klimaat. Een ander voordeel van een prairieborder is dat het weinig onderhoud vraagt, al verschillen de meningen hierover. Volgens de RHS (Royal Horticulture Society, ooit opgericht om tuinieren en tuinbouw in het Verenigd Koninkrijk en Europa te promoten) is onderhoud van een prairieborder net zo arbeidsintensief als onderhoud van een 'gewone' border. Het is de bedoeling dat er een natuurlijk evenwicht ontstaat tussen de planten onderling, net zoals in de natuur.

Als je voor grotere, goed ontwikkelde planten kiest is de kans dat ze aanslaan groter. Grotere planten zijn sterker en minder vatbaar voor ziektes en plagen. Opkomend onkruid is rond grotere planten beter te onderscheiden. Grotere planten zijn wel duurder.

De kostprijs van prairieplanten ligt hoger dan die van een klassieke border vanwege de mix met siergrassen en de grotere plantdichtheid. Als je prairieplanten zaait kun je de kostprijs drukken, maar dan zijn wel de onkruiden lastig te identificeren en weg te halen. Bovendien vinden slakken jonge zaailingen vaak bijzonder lekker.

 

Mooie prairietuinen

Omdat prairietuinen al jaren trendy zijn en zelfs rotondes en bedrijfstuinen mee worden beplant zijn er over zijn er genoeg voorbeelden van over de hele wereld van mooie prairietuinen. Google maar eens de volgende tuinen:

- Lurie garden in het Millennium park, Chicago - Piet Oudolf;

- High Line, New York - Piet Oudolf;

- Lianne's siergrassen, De Wilp (Groningen) - Lianne Pot;

- Jakobstuin, Jichtum (Friesland) - Jaap de Vries en Maria van de Molen;

- Prairiebeplanting door Lageschaar Vaste planten in De Tuinen van Appeltern.

 

(Bron: RHS - Prairie planting: creation and maintenance; Groen van bij ons; De Tuinen van Appeltern; Lianne's siergrassen) 

Lampenpoetsersgras (Pennisetum alepecuroides 'Hameln') ^

IJzerkruid moet eerst goed aanslaan, maar na een paar jaar is het een grote bossige plant van 2 m ^

De zomerasters (Kalimeris incisa 'Blue Star'), hier nog in bloei ^

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Een lieveheersbeestje op het prachtriet ^ 

 

 

 

Share on Facebook
Share on Twitter
Please reload