Bessen en vruchten in oktober

October 1, 2019

Gelukkig heeft het vannacht niet zo hard gewaaid als gisteren. De tuinstoelen en gieters stonden vanochtend nog gewoon overeind. Hoe staat het er vandaag voor met de tuin? 

Het is al weer oktober. De knalroze bessen van de gewone of wilde kardinaalsmuts (Euonymus europaeus) vallen me nu pas op. Later, als het blad eraf is, helemaal. Er zijn nu volop bessen en vruchten die de tuin in oktober nog wat kleur geven: 

  1. Gewone - of wilde kardinaalsmuts (Euonymus europaeus) - inheemse struik met opvallende, felroze doosvruchten met daarin de zaden in hun oranje zaadmantel. De groene takken lijken soms vierkant door de vorming van kurklijsten, vier kleine 'richeltjes'. De bloemen, die in mei verschijnen zijn klein en onopvallend (geel met wit). Voor een zonnige tot halfschaduwrijke plaats in de tuin. Hoogte na 10 jaar: 300 - 350 m. De gewone kardinaalsmuts is erg winterhard en past goed in een natuurlijke tuin of heesterborder. Er bestaan schitterende cultivars, zoals Euonymus europaeus 'Red Cascade' met licht karmijnrood herfstblad en veel rozerode vruchten. De 'Red Cascade' heeft meer overhangende takken. Euonymus alatus komt oorspronkelijk uit Azië en heeft een heel aantrekkelijke felrode herfstkleur. Hoogte: 150 - 250 cm. Mooi als solitair. Euonymus alatus 'Compactus' is de dwergvorm. Het struikje heeft een ronde groeivorm. Hoogte na 10 jaar:  125 cm. Kardinaalsmutsen zijn giftig;

  2. Sierappeltjes (Malus) - er bestaan legio cultivars. Malus 'Evereste' is een van de bekendste en sterkste variëteiten met oranjerode tot rode vruchtjes en witte bloesem uit roze bloemknoppen; 

  3. Schoonvrucht (Callicarpa bodieri 'Profusion') - de paarse bessen van de Callicarpa blijven lang aan de takken zitten, zelfs al het blad er al lang is afgevallen. De bessen worden niet door de vogels gegeten;

  4. Oosterse karmozijnbes (Phytolacca esculenta, syn. Phytolacca acinosa) - deze grote plant verschijnt vaak vanzelf in  tuinen! Vogels zijn namelijk dol op de bessen en zorgen voor de verspreiding. De bloemen van deze exoot zijn wit. De sierlijke bessen groeien aan rechtopstaande trossen. Ze hebben een klein beetje weg van bramen en zijn eerst rood en later zwartpurper. Hoogte: 100 - 200 cm. Gedijt op voedselrijke en wat vochtige grond. Onrijpe, groene bessen en zaden zijn giftig. Bij de eerste (nacht)vorst sterft de plant volledig bovengronds af. N.b.: de bessen werden vroeger als natuurlijke verfstof gebruikt, de vruchten maken lelijke vlekken. Wil je een karmozijnbes verwijderen? Graaf 'm dan met dikke penwortel en al uit en laat geen stukje wortel zitten. Dat groeit het jaar erop anders weer uit tot plant. Er bestaat ook een westerse karmozijnbes - ook wel Amerikaanse karmozijnbes (Phytolacca americana). Deze wordt wat hoger en heeft bloemen en bessen in trossen die later meer hangen. De bessen zijn ronder en gladder omdat de vruchtbeginsels met elkaar vergroeid zijn;

  5. Lelietje van Dalen (Convallaria majalis) - als de bladeren al weer aan het afsterven zijn heeft het lelietje van Dalen mooie oranjerode bessen. Zowel de bessen als andere delen van de plant zijn giftig, pas op met kinderen. Vogels en muizen kunnen de bessen wel eten;

  6. Lampionplant of Chinees lantaarntje (Physalis alkekengi var. franchetii of Physalis franchetii) - de lampionplant heeft  onopvallende roomwitte bloemen. Later volgen de oranje gele bessen die worden omgeven door de bekende 'lampionnetjes', papierachtige omhulsels die eerst groen zijn en later oranje verkleuren. Je kunt ze prima drogen. Zet lampionplanten op een plek in de halfschaduw waar ze hun gang kunnen gaan, bijvoorbeeld als ondergroei van struiken. De planten kunnen zich ondergronds flink uitbreiden door worteluitlopers. Ze woekeren! Ik houd ze daarom in 'n pot die ik bij de terrasdeuren heb neergezet, zodat ik de vrolijke lampionnetjes goed van dichtbij kan zien. Je kunt de planten ook in een emmer zonder bodem in de grond zetten. Hoogte: 80 cm. Trek wel tuinhandschoenen aan als je met Physalis bezig bent; lampionplanten bevatten een stof die bij huidcontact een allergische reactie kan geven. De bessen zijn eetbaar, maar de bloemen zijn giftig;

  7. Eenstijlige meidoorn of gewone meidoorn (Crataegus monogyna) - inheemse struik of een kleine boom met veel witte, geurende bloemen die veel bijen lokken. Wordt vaak als haag gebruikt. Vogels zijn gek op de rode bessen en vinden er beschutting. Meidoorns werden van oudsher rond weilanden geplant als begrenzing, want vee komt er niet doorheen vanwege de venijnige doorns. Meidoorns kunnen goed tegen wind. Ze groeien in vrijwel iedere tuingrond, op een plek in de zon. Halfschaduw kan ook. Hoogte: 5 - 6m als je 'm laat uitgroeien. De struik wordt ook breed. In een goed bessenjaar kleurt het landschap in de herfst soms rood door de meidoornbessen. Ze zijn eetbaar. Aan onze grote meidoorn zat vorig jaar slechts één besje (..), dit jaar gelukkig wat meer. De grote struik krijgt nauwelijks zon omdat de esdoorn die ernaast staat het licht wegvangt. 

(Bron: Wikipedia; De Tuinen van Appeltern; Willaert Boomkwekerij, België)

De kardinaalsmuts heeft opvallende vruchten ^

 Vruchten van de sierappel (Malus 'Evereste') ^

Bessen van de schoonvrucht of Callicarpa ^

Er zitten nog maar een paar vruchten aan de karmozijnbes, de rest verdween in vogelmagen ^ 

Bessen van het lelietje van Dalen ^

Lampionnetjes ^ 

Meidoornbessen ^ 

 

 

Share on Facebook
Share on Twitter
Please reload