Narcissen

October 8, 2019

Geen voorjaar zonder narcissen! Narcissen zijn een aanwinst voor elke tuin, elk binnenplaatsje, elk dakterras, elk plantsoen, elke vensterbank. Er bestaan narcissen in allerlei maten en kleuren. Ook als je niet van geel of trompetjes houdt is er wel een narcis voor je te vinden. De 'Thalia' bijvoorbeeld (Narcissus 'Thalia'), heeft elegante, ivoorwitte bloemen. Narcissus 'Actea' heeft nauwelijks een trompetje maar in plaats daarvan een kort geel met oranje omrand 'cupje' als kroon. De bloemen ruiken ook nog eens lekker (wist je dat er ook geurende narcissen bestaan?).

Je hebt ook vast wel eens van die kleine, voorgetrokken 'Tête-á-Tête' narcissen in pot gekocht - of gekregen, alvast een stukje voorjaar voor in huis. Ze zijn al in de winter in tuincentra en in de supermarkt te koop en behoren tot de meest geteelde narcissen. Na de bloei kun je ze in de tuin zetten. Verwijder de zaaddozen maar laat het loof helemaal afsterven. Het volgende voorjaar bloeien ze weer! Als de bollen dicht op elkaar staan kun je na de bloei de bolletjes voorzichtig uit elkaar halen en opnieuw in kleine groepjes planten. Zet ze op dezelfde diepte in de grond (het witte deel van de stengel moet onder de grond komen). Na de bloei groeit het blad nog door en maakt voedsel aan dat weer in de bol wordt opgeslagen. 

Alle delen van narcissen zijn giftig. Zet narcissen niet met andere bloemen in een vaas. Ze geven een soort slijm af dat schadelijk is voor andere bloemen.

 

Soorten

Het geslacht Narcissus is zeer omvangrijk. Over het aantal soorten narcissen verschilt men sterk van mening. Linneus had het in 1743 over 6 soorten en in 1784 al over 14. Waarom de meningen verdeeld zijn komt omdat de definitie van soorten op zich al lastig is. Daarnaast is er de status van de hybriden. Binnen de hybriden onderscheidt men weer 'oude hybriden' en 'recente hybriden'. Behoorlijk ingewikkeld, 

De RHS (Royal Horticultural Society) in Londen omschrijft alle soorten narcissen, zowel de wilde soorten als de cultivars. Ze worden allemaal onderverdeel in 12 categorieën, zoals: trompetnarcissen, grootkronige narcissen, kleinkronige narcissen en dubbele narcissenJe hebt vast wel eens van trompetnarcissen gehoord. En van een grootkronige narcis kan iedereen zich ook wel een voorstelling maken. Andere categoriëen hebben namen waaruit niet meteen op te maken valt hoe de betreffende narcis uit die groep eruit ziet: Jonquilla, Tazetta, Cyclamineus of PoeticusEr is ook nog een restcategorie: Alle narcissen die niet in een andere categorie vallen. 

In Nederland en België komen twee ondersoorten van de narcis voor:

  1. wilde narcis (Narcissus pseudonarcissus ssp. pseudonarcissus)

  2. trompetnarcis (Narcissus pseudonarcissus ssp. major)

De trompetnarcis is een stinsenplant en is vaak verwilderd vanuit tuinen en ingeburgerd op een aantal plaatsen. 

Narcissen vermeerderen zich door het vormen van bijbollen (spanen) ^ 

 

Vermeerderen en verwilderen

Bloembollen kunnen uit zaad worden vermeerderd (generatieve vermeerdering) of uit broedbollen (vegetatieve vermeerdering). Bolgewassen als boerenkrokus (Crocus tommasinianus), boshyacint (Hyacinthoides non-scripta), daslook (Allium ursinum), sneeuwroem (Chionodoxa) en sterhyacint (Scilla) zaaien zich gemakkelijk uit. Het duurt wel een paar jaar voor de bollen groot genoeg zijn om bloemen te krijgen.

Narcissen vermeerderen zich door het vormen van nieuwe bolletjes, de zogenaamde 'spanen' (zie foto). De oude bol splitst zich in broedbollen. Bij tulpen heten de broedbollen 'zijbollen', bij krokus en gladiool spreekt men van 'kralen', bij hyacint van 'hollen' en bij dahlia's van 'stekken'. Bij vegetatieve vermeerdering hebben de nieuwe bloembollen hetzelfde uiterlijk en eigenschappen als de oorspronkelijke bol. Als je de bollen opgraaft en er voorzichtig afhaalt, kun je ze weer uitplanten. Na enkele jaren zullen de bollen gaan bloeien, mits ze op de juiste plaats staan. De bollen hebben voldoende ruimte en voldoende licht, passend bij de soort bol of knol nodig. Ook moet de grondsoort passen bij de soort bollen. 

Narcissen zijn gemakkelijke bolgewassen. Een heel verschil met tulpen. Die kwijnen na een tijdje weg* Narcissen zijn heel geschikt om te laten verwilderen. Ze kunnen gewoon op de plek blijven staan waar ze worden uitgeplant op een plaats waar het loof rustig kan afsterven, zodat de bol alle voedings-stoffen weer kan opslaan. Als ze het naar hun zin hebben zullen ze zich vermeerderen.

 

Narcissen voor verwildering 

Kleine narcissen zijn ideaal voor in een wat kleinere tuin en om potten en bakken mee te beplanten. Ze blijven laag en bloeien in 't algemeen vanaf eind februari tot half maart. Je kunt ze ook in het gazon laten verwilderen, net zoals krokussen en sneeuwklokjes. Vroegbloeiende narcissen zijn het meest geschikt, omdat je bij deze bollen het gras wat eerder kunt maaien. Je dit pas doen als het loof van de bollen helemaal is afgestorven, meestal zo'n 6-8 weken na de bloeiperiode. Het is belangrijk om deze periode in acht te nemen, om in het voorjaar erop ook weer te kunnen genieten van de voorjaarsbloemen. 

Voor verwildering komen vooral variëteiten van de Cyclamineus categorie in aanmerking, zoals: 'February Gold', 'Jack Snipe', 'Jenny', 'Little Witch', 'Minnow', 'Peeping Tom', en 'Tête-à-Tête'. Andere goede cultivars voor verwildering zijn 'Actaea', 'Barrett Browning', 'Birma', 'Carlton', 'Dutch Master' en 'Golden Harvest'

De meeste narcissen verlangen een lichte, zonnige plek in de tuin (zon tot halfschaduw) en hebben een voorkeur voor iets vochtige, goed gedraineerde humusrijke grond. De meeste narcis soorten en variëteiten houden niet van 'natte voeten'.

 

10 Mooie narcissen

Hieronder 10 mooie narcissen om te combineren met de vaste planten in de border en/of voor in potten:  

  1. Tête a Tête (Narcissus 'Tête-a-Tête') - misschien de meest bekende en populaire onder de narcissen. Kleine, meerbloemige narcis met felgele bloemen, soms al vanaf eind februari/begin maart. De bloemen staan op vrij korte stelen en ruiken lekker. Hoogte: ca. 15 cm. Tête-a-Tête heeft soms last van vorst, dus zet ze tussen vaste planten voor wat bescherming. Staan ze in potten? Zet deze bij elkaar bij vorst en dek ze af met sparrentakken. Eventueel kun je hier nog een rietmat omheen binden. Zorg bij potten altijd voor goede drainage;

  2. February Gold (Narcissus cyclamineus "February Gold') - mooie, vroegbloeiende narcis met gele bloemen en wat naar achteren gebogen bloemblaadjes. Hoogte: 25 cm. Bloeit minstens 6 weken (februari/maart) en kan goed tegen slecht weer. Zowel geschikt voor een mixed border, onderbeplanting van bomen als in potten. Is goed winterhard;

  3. 'Pipit' (Narcissus 'Pipit') - narcis uit de Jonquilla groep met subtielere kleuren. De 'Pipit' heeft enkele bloemen met zacht citroengele bloemblaadjes die bij het midden naar wit verkleuren. De grote, trompetvormige kroon is ook wit. Standplaats: volle zon. Hoogte ca. 35-40cm. Geurende bloemen in april/mei. Zeker in het eerste jaar een lichte winterbescherming geven;

  4. 'Minnow' (Narcissus 'Minnow') - kleine meerbloemige narcis met 3 of meer bloemen per steel. De bloemblaadjes zijn crêmekleurig met een zachtgele kroon. Hoogte: 20 cm. Bloeit rijk eind maart, begin april. Geurende bloemen. Doet het uitstekend in potten. Winterhard;

  5. 'Jack Snipe' (Narcissus 'Jack Snipe') - narcisje met rustige kleuren. De witte bloemen hebben wat kortere, gele trompetjes waardoor de bloemen wat compacter lijken. Ze geuren heerlijk en zijn geschikt voor verwildering. Hoogte: 20 cm. De bloei valt in maart/april. Is goed winterhard;

  6. 'Rip van Winkle' (Narcissus 'Rip van Winkle', syn.Narcissus minor var. pumilus 'Plenus') - zelf ben ik niet zo weg van dubbele bloemen maar ik noem de 'Rip van Winkle' toch omdat het wat anders dan anders is. De 'Rip van Winkle' is een lage, dubbele narcis met dik gevulde goudgele bloemen in 6 segmenten. Daardoor hebben de bloemen hebben wat weg van een ster. Omdat zowel de de kelkblaadjes als de trompetjes zijn verdeeld in smalle blaadjes die dicht op elkaar staan doen ze ook aan mini ragebolletjes denken. Hoogte: 15 cm. Bloeitijd: april. De narcis groeit ook goed in potten. Goed winterhard;

  7. 'Topolino' (Narcis 'Topolino') - vrolijke en zeer natuurlijke narcis. 'Topolino' betekent muisje in het Italiaans. De smalle, groene bladeren lijken op grassprieten en geven de narcis een bijzondere uitstraling. De puntige, crèmekleurige bloemblaadjes staan als een ster rond het gele trompetje. Hoogte: 15-20 cm. De bloei valt in maart/april. Is goed winterhard;

  8. 'Thalia' (Narcis 'Thalia') - sierlijke, populaire narcis met 3 of meer ivoorwitte, geurende bloemen aan elke steel. De 'Thalia' bloeit in mei. Voor in de halfschaduw. Hoogte: 40 cm. Combineert prachtig met andere bollen en vaste planten en is ook zeer geschikt voor in potten en kuipen. Goed winterhard;

  9. 'Salomé' (Narcis 'Salomé') - grootbloemige narcis met crêmewitte bloemen met zamroze trompet die aan de rand naar geel verkleurt. N. 'Salomé' bloeit in april. Hoogte: 40 cm. Goed te gebruiken voor verwildering. Kan ook in potten worden gehouden. Goed winterhard;

  10. Poeticus of dichtersnarcis (Narcissus poeticus var. recurvus) - aanrekkelijke, klein- bloemige narcis. Wordt ook wel 'fazantenoog narcis' genoemd. De witte bloemen hebben namelijk een mooi groen met geel en rood omrand hartje dat wel wat weg heeft van een fazantenoogje (zie foto). Ze ruiken heerlijk. Bloeitijd: mei. Hoogte: 40 cm. De bloemblaadjes zijn licht naar achter gebogen. N. 'poeticus is goed winterhard. Goede snijbloem.

* Botanische tulpen hebben de naam in het voorjaar vaker terug te komen maar niet bij mij in de tuin.

De dichtersnarcis heet ook wel fazantoognarcis ^

 

Dit jaar viel ik voor Narcis 'Minnow' (Engels voor 'voorn') en voor de 'dichtersnarcis', Narcis poeticus var. recurvus. Alleen de namen al. Het zijn beide bovendien geurende narcissen, de neus wil ook wat.

N. 'Minnow' plantte ik in een grote, diepe bloempot. Van plastic. Misschien niet zo mooi om te zien als een terracotta pot, maar wel handig omdat hij niet kapot kan vriezen én goedkoper was.

De poeticus bollen heb ik nog niet geplant. Ze krijgen een plekje bij de voordeur. Volgens de leer van de Feng Shui staan bolgewassen in de voortuin voor geluk en narcissen zouden het ultieme geluk zijn. Nou, dat wil ik best afdwingen.

 

(Bron: Wikipedia; Boek 'Toveren met bollen' - Jacqueline van der Kloet; Mijn tuin org; Seasons - Voorjaarsbloeiende bollen planten, én bollenieuws, sept. 2018 - Mariëtte Laan; Wilde planten in Nederland en België; RHS; De Warande; Alles Over Bloembollen) 

 

 


 

Share on Facebook
Share on Twitter
Please reload