Vogels die hun eigen naam roepen of zingen

January 19, 2020

Tot nu toe was het een zachte winter. Er begint al van alles te bloeien. De laatste jaren waren de eerste sneeuwklokjes soms al in december te zien. Vroeger was dat pas rond half januari het geval. De natuur is een maand eerder. 

Hier in de tuin zijn de koolmezen al begonnen met roepen en zingen. De vinken heb ik nog niet gehoord. Ken je het geluid dat een vink maakt? Ze hebben een luide zang met aan het eind de kenmerkende 'vinkenslag'. Dat is een dalende notenreeks, met als slot een korte verhoging in tonen. In elke streek in Europa klinkt de vinkenslag weer anders, maar de algemene structuur blijft ongeveer hetzelfde.

Jonge vinken beginnen meestal in februari met het oefenen van hun liedjes. Misschien dat ze dit jaar wel eerder beginnen en al eind januari te horen zijn?

 

Onomatopeeën

De vink (Fringilla coelebs) roept zijn eigen naam, 'pinkpink!, al is dat niet onmiddellijk te herkennen. Dat komt omdat de v van vink vroeger een f was (zoals dat in het Engelse 'finch' en Duitse 'Fink' of 'Buchfink' nog steeds het geval is). Nog langer geleden was het een p: pinkDe naam 'pink' is afgeleid van de vinkenroep 'pinkpink!'. De vink roept nog steeds zijn oude naam.

Veel vogelnamen zijn afgeleid van de zang of de roep, als zijn ze niet altijd meer herkenbaar. Zo'n klank nabootsend woord heet een onomatopee - deze term is afkomstig van het Oud-Griekse 'onoma' (naam) en 'poiéō' (ik maak of maken). Letterlijk 'naam maken', in de zin van nadoen of imiteren -.

De bekendste vogelnamen die klinken naar 't geluid dat ze maken zijn de koekoek en de tjiftjaf, maar ook de kraai, kauw en karrekiet hebben een onomatopee als naam. Zo zijn er nog een aantal vogels:  

  • Grote karrekiet - kr kr kr kr arre arre kiet kiet kiet karre karre

  • Grutto - GRUT-too GRUT-too GRUT-too

  • Hop - 'Hoep-hoep-hoep'

  • Kauw - kja, kja, kja

  • Keep - kèèhp kè-èèhhp

  • Kievit - Kiejuh-widdelwIEP, ieWIEP, ieWIEP

  • Kluut- kluupe, kluup, kluup

  • Koekoek - KOE-koek

  • Rotgans - r’rot, r’rot

  • Scholekster (of Bonte Piet) - piet piet-tepiet-tepiet

  • Tjiftjaf - tjif-tjaf, tjif-tjaf…zilp zelp zelp zalp zilp

  • Vink - pinkpink! (roep)

  • Zwarte kraai - krraaa krraaa

(De klanknabootsingen komen uit de ANWB Vogelgids van Europa, uit 'Wat zingt daar' en van de website van de Vogelbescherming en Natuurpunt.)

 

In het Oudnederlands - en ook nu nog in sommige dialecten - werd 'ui' als 'oe' uitgesproken. Een uil was 'oel', wat is afgeleid van het spookachtige geluid dat een mannetjesbosuil maakt: 'hoe… hoe-hoe-hoe-hoeeee' (het vrouwtje roept een luid 'ke-wik!').

Deze vogels zijn makkelijk te verstaan voor wie het eenmaal weet. Maar ook al weet je dat ze hun naam roepen, je moet dat geluid nog wel leren herkennen. En steeds weer blijkt dat er een verschil in interpretatie mogelijk is: het geluid van de tjiftjaf horen ze in Duitsland als 'zilp-zalp' en in Engeland als 'chiff-chaff'. In het Frans is de tjiftjaf geen onomatopee: 'pouillot véloce'.

 

(Bron: PZC nl - Vogels die hun naam verklappen; Wat zingt daar? - Dick de Vos en Luc de Meersman; Vogelgeluiden herkennen - Natuurpunt; De Vogelbescherming - Vink)

 Mannetjesvink met oranjebruine borst en wangen, kleine scherpe snavel... ^

..blauwgrijze kruin, helderwitte vleugelbanen, rozige onderzijde en 'n lange donkere staart ^ 

 

 

 

Share on Facebook
Share on Twitter
Please reload