Blokjespatroon of spikkels

Als ik mijn favoriete maand zou moeten kiezen dan zou ik absoluut voor april gaan. Alles loopt uit en de lente is op haar hoogtepunt met tulpen, bloesems en andere soorten bloemen. Mijn favoriete bloem van april is de wilde - of de gewone kievitsbloem (Fritillaria meleagris). Er staan er een paar voor het huisje, tussen de bonte gele dovenetel. Dit jaar verscheen er maar één bloem, maar kijk eens hoe mooi dat blokjespatroon is. Dat is tenminste wat ik erin zie. Ik vind het net een klein schaakbordje. Andere mensen zagen er meer een kievitsei in met spikkels. Vandaar de Nederlandse naam. Blokjes-patroon of spikkels, een kievitsbloem is in ieder geval een echt kunstwerkje van Moeder Natuur.

De knikkende, klokvormige bloemen zijn tweeslachtig (ze hebben zowel mannelijke als vrouwelijke geslachtsorganen). De bloemen zijn meestal paarsachtig met wit maar soms zijn ze helemaal wit. Kievitsbloemen hebben weinig blad dat wel wat weg heeft van grassprietjes. De grijsgroene blaadjes zijn dun en spits en staan verspreid aan de stengels.

Rode Lijst

Tot nu toe is het mij nog niet gelukt om kievitsbloemen in het gras te laten groeien. Deze stonden al in de tuin, maar het worden er elk jaar minder en minder. Het is een kwetsbaar bolgewas, dat heel specifieke eisen stelt aan het ecosysteem. Kievitsbloemen komen oorspronkelijk uit Midden- en Zuid-Europa maar zijn hier ingeburgerd. Daarmee behoren ze tot de groep van de stinzenplanten (stinsenplanten met een 's' mag ook). Ze groeien op plekken die 's winters onder water staan. Daarbij mag de grond mag niet te voedselrijk zijn, denk aan uiterwaarden langs rivieren. Als kievitsbloemen het naar hun zin hebben verwilderen ze bij honderden tegelijk. Een fantastisch gezicht!

F. meleagris is zeldzaam en staat op de Rode Lijst. Kievitsbloemen zijn sterk in aantallen achteruit gegaan omdat hun standplaatsen steeds schaarser worden. Dat komt niet alleen door verstedelijking maar ook door ontwatering en bemesting. De zaden zijn voor hun verspreiding afhankelijk van overstromingen; ze drijven naar een nieuwe groeiplek. Het duurt maar liefst acht jaar voordat de plant uit zaad tot bloei komt.

In de tuin

Van 't najaar ga ik het toch nog eens proberen met kievitsbloemen in de tuin. Bolletjes poten, maar gewoon in de buurt waar ze nu staan. Dat is een plaats in de halfschaduw in vrij vochtige grond. Of misschien plant ik er ook wat in het gras, maar dan op het laagste en natste plekje dat er is. Fritillaria meleagris bloeit nu, in april.

De bolletjes - of eigenlijk meer een soort van knolletjes - van kievitsbloemen zijn zeer gevoelig voor uitdroging. Plant ze dus meteen na aanschaf of bewaar ze zolang in de koelkast. Wel vorstvrij.

(Bron: Floron verspreidingsatlas Nederland; De Warande; Wilde planten in Nederland en België)

De enige kievitsbloem in de tuin ^